MỘT SỐ QUY TRÌNH XỬ LÝ KHÔ VÀ ƯỚT TRÊN SẢN PHẨM DEMIN ( PHẦN I)

 

Demin là chất liệu chưa bao giờ lỗi mốt vì sự tiện dụng, khỏe khoắn mà chúng mang lại cho người mặc.

Denim hầu hết được dệt từ sợi bông, kiểu dệt chéo . Trong vải denim , chỉ có  sợi dọc được nhuộm bằng thuốc nhuộm indigo chủ yếu là màu xanh và đen , sợi ngang vẫn được giữ màu trắng. Kết quả tạo ra  vải có một mặt màu xanh của hệ sợi dọc và mặt khác gồm các sợi ngang màu trắng. Đó là lý do tại sao quần jean màu xanh luôn có màu trắng bên trong. Đặc điểm khác của vải  denim là thuốc nhuộm indido chỉ hấp thụ trên bề mặt hoặc lớp ngoài của xơ sợi, không bền với ma sát nên rất dễ bóc bỏ từng phần thuốc nhuộm bên ngoài xơ sợi bằng các tác động cơ học, hóa học để lộ phần lõi trắng bên trong của xơ sợi . Đó là đặc điểm khác biệt của vải denim so với mọi loại vải khác và cũng là cơ sở cho nhiều công nghệ xử lý khác nhau tạo ra ngày càng nhiều hiệu ứng thời trang khác nhau đáp ứng nhu cầu trẻ trung, mạnh mẽ và thời trang cho đông đảo giới yêu chuộng hàng denim .

Từ gọi “denim” xuất phát từ tên của một loại vải mà lần đầu tiên được thực hiện tại thành phố Nîmes, Pháp, bởi gia đình André. Ban đầu nó được gọi là “serge de Nimes” , sau đó gọi rút ngắn thành “denim”.

Các công nghệ được sử dụng để tạo ra diện mạo thời trang khác nhau của sản phẩm may mặc denim thực ra là các công nghệ giặt rửa bằng các tác nhân sinh học, cơ học,hóa học, ứng với các điều kiện khác nhau mà hiện nay được gọi phổ biến là WASH hay GARMENT WASH . Các xưởng, nhà máy hay công ty thực hiện công việc này gọi là XƯỞNG WASH hay là LAUNDRIES.

Trước khi công nghệ wash này xuất hiện, denim được sử dụng ở dạng thô. Sau khi giặt, quần áo bị thay đổi kích thước do sự co lại của vải làm cho áo quần không còn vừa văn với cơ thể như ban đầu. Vải denim nguyên thủy rất cứng, thô. Chỉ được sủ dụng như áo quần bảo hộ, dùng cho các công việc lao động nặng nhọc ngoài trời.

Sau khi wash , toàn bộ phần co rút gần như được loại bỏ,  người tiêu dùng không phải lo lắng về kích thước thay đổi sau khi giặt chúng sau quá trình sử dụng. Kích cở của áo quần gần như ổn định như sau khi chọn mua từ các cửa hiệu.

Sau khi wash , màu của denim trông sống động, đặc biệt là sự tương phản màu trên các đường may tạo ra hiệu ứng thời trang riêng có đối với quần áo denim rất được ưa chuộng trên toàn thế giới,.

Các quy trình xử lý hàng denim phân thành 2 nhóm:

  • Các quy trình xử lý ướt ( Wet wash process) thực hiện trong các máy wash .
  • Các quy trình xử lý khô ( Dry wash process) không thực hiện trong máy was

Một số quy trình xử lý khô áo quần denim: ( Different types of dry washing process on denim)

  1. Bắn cát: ( Sand Blasting)

Sand blasting

Bắn cát hay sand blasting là quá trình dùng không khí thổi các hạt cát rất mịn với áp suất cao lên một số khu vực dự tính trước trên áo quần denim.  Khi đó, diện tích bề mặt của quần áo được thổi, bông trắng sẽ xuất hiện do phần thuốc nhuộm indigo bị ma sát với cát bóc ra  và demin đạt được hiệu ứng màu sắc rất giống với áo quần bị mòn sau một quá trình dài sử dụng , gọi là “worn look” hay “old look “.

Phương pháp này được sự dụng rất phổ biến trước đây, nhưng hiện nay hầu như bị cấm và ít phổ biến vì tác động nguy hiểm của nó đối với sức khỏe của công nhân.

  1. Chà nhám ( Hand sand or Sand Blasting With Sand Paper):

Sand blasting with sand paper

Chà nhám (Hand sanding ) là quá trình tác động ma sát bằng giấy nhám cát lên những khu vực mong muốn để loại bỏ màu trên bề mặt vải denim , tác động này cũng tạo ra được các hiệu ứng mòn  ( Worn look) hoặc mô phỏng hiệu ứng  áo quần đã qua sử dụng ( Old look) . Nó thường được thực hiện bằng cách mắc áo quần trên các bong bóng cao su ( dummy) và dùng giấy nhám ma sát lên những khu vực được xác định trước theo mẫu yêu cầu.

Khu vực thường được chà nhám là phía trước đùi , mông , đầu gối… hoặc các vị trí khác với cường độ ( (Intensitive) khác nhau làm sao để đạt được vẻ tự nhiên nhất, mô phỏng áo quần Jean đã cũ hay trải qua quá trình sử dụng trong đời sống của con người. Vị trí nào bị cọ xát nhiều, vị trí đó sẽ bị bạc màu nhiều.

  1. Tạo râu mèo ( Whisker):

whiskers

Là động tác tạo ra các đường mòn ở vùng đùi hoặc trên hông , phía trước hoặc sau gối v.v..,  mô phỏng những vị trí bị mòn tự nhiên do các vết gấp trên quần Jean trong quá trình sử dụng ở tư thế ngồi.

Nhiều phương pháp được thiết kế để tạo ra hiệu ứng này trên quần jean. Chủ yếu là dùng bong bóng cao su có sẵn thiết kế các mẫu râu mèo ( whiskers), hay các tấm cao su xốp có tạo sẵn những mẫu râu mèo (whiskers ) với  cao độ  khác nhau.  Ma sát bằng giấy nhám cẩn thận trên các đường khắc nỗi này, sẽ tạo ra các hình râu mèo  có màu nhạt hơn ở những vùng nổi cao và ít nhạt hơn  ở những vùng thấp hơn hoặc giữ nguyên màu demim ở những vùng lõm không tiếp xúc với giấy nhám.  Hoạt động này đòi hỏi lao động có tay nghề cao , khéo léo để tạo ra những mẫu đồng nhất . Vải cũng có thể bị gây tổn hại trong quá trình ma sát nếu không lưu ý.  Giấy nhám được chọn sử dụng tùy theo đặc điểm cấu trúc vải dày mỏng , thường có độ mịn trong khoảng từ 240 – 340.

  1. Tạo nếp nhăn bền với giặt giũ trên quần denim ( Permanent Wrinkle Process) :

Permanent wrinkles

Công đoạn tạo nếp nhăn vĩnh viễn trên quần denim được thực hiện sau khi tất cả các quá trình xủ lý ướt đã làm xong.

Phương pháp này có thể thực hiện được trên các sản phẩm may mặc làm từ tất cả các loại vải như, Denim, Twill, Canvas, vải mỏng, vải nhung kẻ, dệt kim  .v.v.

Để tạo nếp nhăn bền lâu dài với giặt giũ , phải sử dụng hóa chất nhựa ( resin) , phun trên hàng may mặc ở vị trí đã tạo nếp nhăn , sau đó sấy khô cục bộ vị trí các nếp nhăn đó và cuối cùng là đưa áo quần đã xử lý như trên vào trong một lò nung nhiệt độ cao , trong mội khoảng thới gian nhất định . Resin sẽ trở thành không tan với nước , do đó sẽ giữ lại vết nhăn đã tạo vĩnh viễn trên áo quần, không bị mất đi do quá trình giặt giũ.

Resin được pha loãng với nước theo khuyến cáo của nhà cung cấp hóa chất, thường là 20% nhựa và 80% nước.

Nhiệt độ lò nung cũng theo khuyến cáo của từng nhà cung cấp , trung bình từ 140 ° C đến 160 ° C, Thời gian 10 -15 phút.

  1. Tạo nhăn toàn bộ quần (Overall Wrinkle Process):

Overall wrinkle process

Thực hiện cùng nguyên lý như trên , nhưng áo quần được bó lại có thể bằng dây hay túi lưới và ngấm nhựa  ( Resin) trong máy wash trong thời gian  5 đến 10 phút ở nhiệt độ  50°c .

 

  1. Mài mòn và phá hủy các đừơng biên áo quần ( Grinding and Destroy):

Khi chúng ta nhìn vào áo quần jean cũ, đôi khi chúng ta thấy nó bị phá hủy ( destroy) một số  vị trí trên các cạnh của túi, lai, hay thậm chí lưng quần . Hiệu ứng này có thể được tạo ra trên áo quần jean bằng cách mài mòn hay phá huỷ nó tùy mức độ . Phương pháp mài ( grinding ) này được thực hiện bằng các  công cụ bằng đá đựơc quay bằng mô- tơ điện. Nó có thể được thực hiện vào giữa các quá trình wash . Trong một số trường hợp nó  được thực hiện trước quá trình wash , ngay sau khi may.  Các công cụ bằng đá này tương tự như máy mài sử dụng trên gỗ hoặc công nghiệp mài đá , thay đổi một số thiết kế để có thể dùng trong công nghiệp wash áo quần denim.

  1. Tạo nếp bạc màu tự nhiên bằng ghim tạo nếp gấp trước khi wash ( Tacking or Tag pinning ):

Tagging

Tạo ra nếp bạc màu hay nếp mòn trên áo quần denim bằng cách nẹp hoặc ghim áo quần ở mốt số điểm bằng ghim nhựa trước công đoạn wash cũng rất phổ biến trong công nghệ wash denim . Mục đích cũng để tạo ra hiệu ứng các vết mòn tương phản màu trên áo quần denim .

Quá trình này có thể được tạo ra bằng cách dùng các dụng cụ bấm nhãn thường dùng trong ngành may cùng với ghim nhựa để cố định trước các nếp gấp trên quần áo . Sau đó đưa áo quần đã ghim qua xử lý trong máy wash  Ma sát và tác dụng của hóa chất trong quá trình wash sẽ tạo ra bạc màu ở các nếp gấp này .

Thông thường nhũng nếp gấp theo phương pháp này được thiết kế ở các vị trí như: lưng quần ( waistband), lai quần ( hem) , túi sau ( back pocket) , góc túi trước ( front pocket corner) …..

  1. Bắn hoặc xoa thuốc tím ( Spraying or Sponging Potasium Permanganate ):

PP Spraying

Bắn thuốc tím ( Permanganat kali spray )  được thực hiện trên quần jean để tạo hiệu ứng sáng màu thêm trên khu vực đã chà nhám (hand sanding) do tác dụng tẩy màu của thuốc tím với thuốc nhuộm indigo trên vải denim  . Điều quan trọng của việc phun thuốc tím (kali permanganat ) là tăng thêm  hiệu quả sáng màu của quá trình ma sát bằng giấy nhám trước đó , rút ngắn quá trình wash emzyme mà vẫn đạt được màu mong muốn, tránh được việc hư hại quần áo do phải xử lý quá lâu trong máy wash.  Permanganat kali nồng độ 15 – 25 g/l , được phun lên áo quần đã mặc trên các vật giả hình người ( dummy ) bằng  cao su  bằng  súng phun ( Spraying gun) thường dùng trong công nghiệp sơn . Thoạt đầu khi phun xong , thuốc tím có màu tím hồng trên áo quần và chuyển sang màu nâu bùn khi khô ( do thuốc tím chuyển thành oxide mangane) . Quần áo được để chờ khô sau khi phun thuốc tím và khi permanganat kali thay đổi màu sắc hoàn toàn ,  nó được coi là đã sẵn sàng cho quá trình tiếp theo.

Luôn luôn theo sau bắn thuốc tím là quá trình trung hòa. Sodium bisulphate Meta  thường được sử dụng làm chất trung hòa. Quá trình này được thực hiên trong máy wash . Công thức cụ thể sẽ đề cập trong bài đăng sau, ở đây chỉ nói khái quát về quy trình.

Vài chú ý trong quá trình bắn thuốc tím:

PP spray

Áo quần được gắn trên các hình giả dạng người (dummy) bằng cao su , sau đó thổi phồng và hóa chất được bắn trên khu vực cần thiết, chú ý các yêu cầu:

  1. Khoảng cách của súng phun đến áo quần ít sẽ cho hiệu quả tẩy màu rõ hơn và sắc nét, khoảng cách xa sẽ dẫn đến tác dụng nhẹ hơn và ít sắc nét hơn. Trung bình khoảng cách này khoảng từ 30 -45 cm.
  2. Không để thuốc tím phun ra dạng giọt nước , áp suất khí nén thấp có thể làm KMnO4 phun ra dạng giọt trên áo quần dẫn đến các điểm trắng không tự nhiên, xem như lỗi.
  3. Có thể điều chỉnh nồng độ Kali Permanganate để kiểm soát mức độ tẩy sáng mong muốn .
  1. Tạo 3D bằng Resin:

3D

Hóa chất Resin (Không Formaldehyde) đang được sử dụng để đạt được hiệu ứng 3D bền trong công nghệ xử lý denim . Quá trình này có thể được thực hiện bằng cách phun hoặc nhúng các sản phẩm trong hỗn hợp  nhựa ( Resin) , kết hợp với tác nhân  xúc tác (Catalyst) , hồ mềm ( Silicone) và Polyurethane (PU ). Tùy theo độ bền của vải ( fabric strength) & hiệu quả mong muốn cần thiết để chuẩn bị hỗn hợp resin. Tạo các nếp gấp 3D như thiết kế mong muốn . Sau đó, áo quần được sấy khô bằng máy sấy tóc hay ép nóng và sau đó phải được lưu nhiệt trong lò nướng ở nhiệt độ thích hợp;  hời gian và nhiệt độ cài đặt như khuyến cáo của người cung cấp hóa chất nhựa ( resin) đang sử dụng.

Nếu nhựa (resin) không được curing đúng ( chưa đủ nhiệt độ hay thời gian yêu cầu ) , 3D sẽ không có hiệu lực lâu dài và có thể gây kích ứng da cho người mặc.

  1. Tạo vết rách (Ripping, Pilling và Cuts):

Ripping

Các hiệu ứng này được sử dụng để mô phỏng thực tế áo quần Jean đã bị mòn rách và phá hủy một số vị trí do thời gian sử dụng qúa dài . Chúng được tạo ra bằng cách dùng các công cụ cạnh cắt hoặc lưỡi dao để cắt một số sợi dọc trên quần và sợi ngang màu trắng được giữ lại , kết hợp với công đoạn wash sau đó để tạo ra những điểm bị phá hủy rất  đẹp và tự nhiên . Chú ý là các sợi ngang phải được giữ lai, sợi dọc đã cắt sẽ bị bóc bỏ trong quá trình wash . Nếu các sợi ngang cũng bị cắt, quần sẽ bị lỗ hỏng không mong muốn. Do vậy , đồi hỏi công nhân phải có tay nghề khéo léo để làm công đoạn này.

 

 

 

 

Trên đây là một số kỹ thuật xử lý khô ( drying process) tạo hiệu ứng thời trang cho áo quần denim rất phổ biến trong đời sống hiện tại . Hy vọng các bạn sẽ hiểu được một phần công nghệ xử lý khi làm việc hoặc tiếp xúc với áo quần  denim. Các công đoạn xủ lý ướt sẽ được đăng tiếp trong bài tiếp theo.

————————————————–

3 Comments on MỘT SỐ QUY TRÌNH XỬ LÝ KHÔ VÀ ƯỚT TRÊN SẢN PHẨM DEMIN ( PHẦN I)

1 Trackbacks & Pingbacks

  1. KIẾN THỨC CƠ BẢN CHO CÔNG NHÂN KỸ THẬT WASH PHẦN MỘT – VIETHUNG'S BLOG

Trả lời To Hủy

Your email address will not be published.


*